Η τελευταία ευκαιρία για το Κυπριακό;

Ξεκινά σήμερα στις 11:30 ένας ακόμη γύρος συνομιλιών για το Κυπριακό ανάμεσα στις δυο κοινότητες με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ. Από το 1974 έχουν πραγματοποιηθεί δεκάδες προσπάθειες για την επίλυση του ακανθώδους αυτού ζητήματος, με αποκορύφωμα το σχέδιο Ανάν το 2004 το οποίο απορρίφθηκε σε δημοψήφισμα από τους Ελληνοκύπριους πολίτες, ενώ είχε εγκριθεί από τους Τουρκοκυπρίους.

Anastasiades - Eroğlu

Αναστασιάδης και Έρογλου σε συνάντησή τους τον Νοέμβριο 2013

Στην ουδέτερη ζώνη λοιπόν της Λευκωσίας, της τελευταίας διαιρεμένης πόλης της Ευρώπης, συναντώνται σήμερα ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ντερβίς Έρογλου, υπό τη παρουσία της ειδικής συμβούλου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, Λίζα Μπάντενχαϊμ και όχι του ειδικού απεσταλμένου του ΓΓ Αλεξάντερ Ντάουνερ, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί άτυπα ‛persona non grata’ από τη Κυπριακή Κυβέρνηση.

Το κοινό ανακοινωθέν

Τους τελευταίους μήνες οι προσπάθειες για την επανέναρξη των συνομιλιών είχαν επικεντρωθεί στο να συμφωνηθεί ένα κοινό πλαίσιο βάσει του οποίου θα μπορούσε να υπάρξει μια συνολική διαπραγμάτευση προς μια τελική επίλυση. Η Κυπριακή Κυβέρνηση επέμενε ότι αυτός ο νέος κύκλος θα έπρεπε να ξεκινήσει με την έκδοση ενός κοινού ανακοινωθέντος που θα περιλαμβάνει τις βασικές αρχές επί των οποίων θα διεξαχθεί η διαπραγμάτευση. Μετά από έντονες διπλωματικές προσπάθειες, και υπό τις έντονες πιέσεις της Κυβέρνησης των ΗΠΑ, επήλθε συμφωνία την περασμένη Παρασκευή πάνω στο κείμενο του κοινού ανακοινωθέντος, το οποίο αναμένεται να διαβαστεί προς τους εκπροσώπους του Τύπου από την Λίζα Μπάντενχαϊμ μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης. Το κοινό ανακοινωθέν αναμένεται να αναφέρει τα εξής (πληροφορίες από τον Πολίτη):

Oι δυο ηγέτες είχαν την πρώτη τους συνάντηση σήμερα υπό την αιγίδα της αποστολής των καλών υπηρεσιών του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε φιλικό και εγκάρδιο κλίμα και οι δυο ηγέτες συμφώνησαν στα ακόλουθα:

1. Η παρούσα κατάσταση είναι απαράδεκτη και η παράτασή της θα έχει αρνητικές συνέπειες για τους Ελληνοκυπρίους και τους Τουρκοκυπρίους. Οι ηγέτες συμφωνούν ότι η λύση θα έχει θετική επίδραση σε ολόκληρη την περιφέρεια, πρωτίστως δε θα επωφεληθούν οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι, με σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες, καθώς και τις ξεχωριστές ταυτότητες και την ακεραιότητα αμφοτέρων, διασφαλίζοντας το κοινό τους μέλλον σε μια ενωμένη Κύπρο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Οι ηγέτες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να επαναρχίσουν δομημένες διαπραγματεύσεις με τρόπο που προσβλέπει σε αποτελέσματα. Όλα τα άλυτα βασικά θέματα θα είναι στο τραπέζι και θα συζητηθούν αλληλένδετα. Οι ηγέτες θα έχουν ως στόχο να φτάσουν σε λύση το συντομότερο δυνατό και ακολούθως να πραγματοποιήσουν ξεχωριστά και ταυτόχρονα δημοψηφίσματα.

3. Η λύση θα βασίζεται σε δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, όπως καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου. Η ενωμένη Κύπρος, ως μέλος των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα έχει μία και μόνη προσωπικότητα και μία και μόνη κυριαρχία, η οποία θα καθορίζεται ως η κυριαρχία που απολαμβάνουν όλα τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών με βάση τον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ και η οποία θα εκπηγάζει εξίσου από Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους. Θα υπάρχει μία και μόνη ενιαία κυπριακή ιθαγένεια, που θα ρυθμίζεται από την ομοσπονδιακή νομοθεσία. Όλοι οι πολίτες της ενωμένης Κύπρου θα είναι και πολίτες είτε της ελληνοκυπριακής συνιστώσας πολιτείας είτε της τουρκοκυπριακής συνιστώσας πολιτείας. Αυτή η ιδιότητα θα είναι συμπληρωματική και δεν θα υποκαθιστά με οποιονδήποτε τρόπο την μία και μόνη Κυπριακή ιθαγένεια.

Οι εξουσίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης καθώς και θέματα που είναι σαφώς συναφή με τις καθορισμένες αρμοδιότητές της θα προσδιορίζονται από το Σύνταγμα. Το ομοσπονδιακό Σύνταγμα θα προνοεί επίσης ότι το κατάλοιπο εξουσίας θα ασκείται από τις συνιστώσες πολιτείες. Οι συνιστώσες πολιτείες θα ασκούν πλήρως και οριστικά όλες τις εξουσίες τους, μακριά από επεμβάσεις από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Οι ομοσπονδιακοί νόμοι δεν θα καταπατούν τις νομοθεσίες των συνιστωσών πολιτειών που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των συνιστωσών πολιτειών, και οι νομοθεσίες των συνιστωσών πολιτειών δεν θα καταπατούν ομοσπονδιακούς νόμους που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Οποιαδήποτε διαμάχη σε σχέση με τα παραπάνω θα λύεται από το ομοσπονδιακό ανώτατο δικαστήριο. Καμιά από τις δυο πλευρές δεν θα μπορεί να διεκδικεί έλεγχο ή δικαιοδοσία επί της άλλης.

4. Η ενωμένη Κυπριακή ομοσπονδία θα προκύψει από την λύση μετά την έγκριση της επίλυσης σε ξεχωριστά ταυτόχρονα δημοψηφίσματα. Το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα ορίζει ότι η ενωμένη Κυπριακή ομοσπονδία θα αποτελείται από δυο συνιστώσες ισότιμες πολιτείες. Η δικοινοτική, διζωνική φύση της ομοσπονδίας και οι αρχές πάνω στις οποίες βασίζεται η Ε.Ε. θα διασφαλίζονται και θα γίνονται σεβαστές σε όλο το νησί. Το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα αποτελεί τον ανώτατο νόμο του νησιού και θα δεσμεύει όλες τις αρχές της ομοσπονδίας και των συνιστωσών πολιτειών. Η ένωση ολόκληρης ή μέρους της ομοσπονδίας με οποιαδήποτε άλλη χώρα ή οποιασδήποτε μορφής διχοτόμηση ή απόσχιση ή οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην κατάσταση πραγμάτων θα απαγορεύεται.

5. Οι διαπραγματεύσεις βασίζονται στην αρχή πως τίποτε δεν έχει συμφωνηθεί μέχρι να συμφωνηθούν όλα.

6. Οι διορισμένοι εκπρόσωποι έχουν πλήρη εξουσία να συζητούν οποιοδήποτε θέμα σε οποιαδήποτε στιγμή και πρέπει να απολαμβάνουν παράλληλη πρόσβαση σε όλους τους ενδιαφερόμενους στη διαδικασία, όταν χρειάζεται. Διατηρούν την απόλυτη εξουσία λήψης αποφάσεων. Μόνο μια συμφωνία στην οποία θα καταλήξουν ελεύθερα οι ηγέτες μπορεί να τεθεί σε ξεχωριστά ταυτόχρονα δημοψηφίσματα. Οποιασδήποτε μορφής διαιτησία αποκλείεται.

7. Οι πλευρές θα επιδιώξουν να δημιουργήσουν ένα θετικό κλίμα για να εξασφαλίσουν την επιτυχία των συνομιλιών. Δεσμεύονται να αποφύγουν την απόδοση ευθυνών ή οποιαδήποτε αρνητικά δημόσια σχόλια σχετικά με τις διαπραγματεύσεις. Επίσης δεσμεύονται στις προσπάθειες να εφαρμοστούν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που θα παρέχουν μια δυναμική ώθηση στην προοπτική για μια ενωμένη Κύπρο.

8. Οι ηγέτες ανακοινώνουν επίσης…

(Οτιδήποτε άλλο προκύψει έως την ημέρα της υπογραφής)

Ενστάσεις και ανησυχίες

Με αφορμή το κοινό αυτό ανακοινωθέν εκφράστηκαν τις τελευταίες ημέρες έντονες αντιρρήσεις από κόμματα και πολιτικούς της Κύπρου, οι περισσότερες από τις οποίες εστιάζονται στο επιχείρημα ότι σύμφωνα με τις διατυπώσεις του κειμένου δεν κατοχυρώνεται η μία και μόνη κυριαρχία του υπό σύσταση κράτους, ενώ οι υποστηρικτές του κοινού ανακοινωθέντος θεωρούν ότι η μία και μόνη κυριαρχία είναι διασφαλισμένη και είναι πλήρης και ενισχύεται με τις αναφορές στην ιδιότητα του κράτους ως μέλους του ΟΗΕ και της Ε.Ε. σημείο όπου αναφέρεται ότι η υπό διαπραγμάτευση λύση “θα βασίζεται σε δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία”, χωρίς να δεσμεύει τις δυο πλευρές σε αυτό το σχήμα. Η χρήση του ρήματος “βασίζεται” θεωρήθηκε από κάποιους ότι μπορεί να υποκρύπτει μελλοντική υποχώρηση σε λύση τύπου συνομοσπονδίας, κάτι που απέρριπτε ανέκαθεν η ελληνοκυπριακή πλευρά. Από τα κυπριακά κόμματα αρνητικά ήταν η ΕΔΕΚ (όπως συνήθως), η Συμμαχία Πολιτών του πρώην υποψηφίου Προέδρου Γιώργου Λιλλήκα, το ΔΗΚΟ και το ΕΥΡΩΚΟ, ενώ δεκτό με επιφυλάξεις έκανε το κείμενο το ΑΚΕΛ. Ο τέως Πρόεδρος Χριστόφιας με άρθρο του που δημοσιεύθηκε την Κυριακή στη Σημερινή ήταν ιδιαίτερα επικριτικός στους χειρισμούς του Προέδρου Αναστασιάδη κατηγορώντας τον πως οι χειρισμοί του “αφήνουν στο τραπέζι κάποια κέρδη και για τον κύριο Έρογλου και για την Τουρκία”. Υπέρ του κοινού ανακοινωθέντος τάχθηκαν ο Δημοκρατικός Συναγερμός του Προέδρου Αναστασιάδη και οι Ενωμένοι Δημοκράτες.

Η οδός Λήδρας στη Λευκωσία, όπου χωρίζονται οι δυο τομείς της πόλης

Η οδός Λήδρας στη Λευκωσία, όπου χωρίζονται οι δυο τομείς της πόλης

Είναι γεγονός ότι η εμπειρία του σχεδίου Ανάν -και για τους υποστηρικτές της λύσης και για τους ‛απορριπτικούς’- ρίχνει βαρειά σκιά στη νέα διαπραγμάτευση. Όλοι συμφωνούν ότι το σχέδιο Ανάν ήταν ανεπαρκές αλλά υπάρχουν μεγάλες διαφωνίες για το ποιές από τις πρόνοιές του πρέπει να απορριφθούν και ποιές να γίνουνν αποδεκτές. Ουδείς επίσης από τους Κυπρίους πολιτικούς τολμά να αποδεχθεί και ούτε καν να συζητήσει το ενδεχόμενο της ύπαρξης των Τουρκικών εγγυήσεων, στοιχείο που και η Τουρκία αλλά και οι Τουρκοκύπριοι θεωρούν αδιαπραγμάτευτο.

Επιφυλακτικά αισιόδοξοι οι Τουρκοκύπριοι

Στην τουρκοκυπριακή πλευρά η κατάσταση είναι αρκετά διαφορετική όπως είναι φυσικό. Ο ‛Πρόεδρος’ Ντερβίς Έρογλου αποδέχθηκε το κείμενο του κοινού ανακοινωθέντος μόλις την τελευταία στιγμή και κατόπιν πιέσεων από την Τουρκία και τις ΗΠΑ. Σε μια τακτική κίνηση ή κίνηση καλής θέλησης ο τουρκοκύπριος ηγέτης αντικατέστησε τον βασικό διαπραγματευτή Osman Ertuğ, που θεωρείται σκληρός και αδιάλλακτος, με τον θεωρούμενο ως διαλλακτικό Kudret Özersay.

Ο Νταβούτογλου προειδοποιεί

Η Τουρκία από τη πλευρά της διεμήνυσε προς όλες τις κατευθύνσεις ότι αυτός ο γύρος συνομιλιών είναι η τελευταία ευκαιρία για την επανένωση του νησιού. Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου δήλωσε σε συνέντευξή του ότι “οι συνομιλίες πρέπει να ολοκληρωθούν σύντομα και δεν μπορούν να συνεχιστούν επ’ άπειρον. … Τυχόν απόρριψη του σχεδίου από τους Ελληνοκύπριους θα οδηγήσει οριστικά τις δυο κοινότητες σε χωριστούς δρόμους”.

Advertisements
This entry was posted in Κύπρος and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.