Τι συμβαίνει στην Πορτογαλία

Την περασμένη Πέμπτη 22 Οκτωβρίου ο Πρόεδρος της Πορτογαλίας Καβάκο Σίλβα απηύθυνε διάγγελμα στον Πορτογαλικό λαό για να ανακοινώσει την απόφασή του ως προς την εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης μετά τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου. Ο Σίλβα ανακοίνωσε ότι δίνει την εντολή στον Πάσος Κοέλιο, τον ηγέτη του δεξιού συνασπισμού PàF (Portugal à Frente‘, ‘Πορτογαλία Μπροστά), που αναδείχθηκε πρώτος στις εκλογές αλλά δεν κατάφερε να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών στο Κοινοβούλιο. Ο Σίλβα όμως στο διάγγελμά του δεν έμεινε απλά στο θέμα της εντολής αλλά εξαπέλυσε μια δρυμεία επίθεση στα κόμματα της Αριστεράς για πολιτικές “που θέτουν σε κίνδυνο τη θέση της χώρας στην Ευρώπη και το ΝΑΤΟ”.

 Portugal president Cavaco Silva's television address on October 22, 2015.


Portugal president Cavaco Silva during his television address to the Portuguese people, 22 October 2015.

Οι εκλογές της 4ης Οκτωβρίου

Τι προκάλεσε όμως αυτή τη δρυμεία επίθεση του Σίλβα προς τα κόμματα της Αριστεράς; Στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου ο δεξιός συνασπισμός PàF που ήρθε πρώτος πήρε με ποσοστό 38,6% και 107 έδρες από τις 230 του πορτογαλικού Κοινοβουλίου, ενώ το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PS) ήρθε δεύτερο με 32,3% και 86 έδρες παρόλο που οι δημοσκοπήσεις μέχρι και ένα μήνα πριν από τις εκλογές το έφερναν πρώτο και με διαφορά. Τρίτο κόμμα ήρθε το ‘Αριστερό Μπλοκ‘ (‘Bloco de Esquerda’) με 10,2% και 19 έδρες, τέταρτος ήρθε ο ‘Ενιαίος Δημοκρατικός Συνασπισμός‘, που αποτελείται από το Κομμουνιστικό Κόμμα και τους Οικολόγους-Πράσινους, με ποσοστό 8,3% και 17 έδρες, ενώ το οικολογικό-φιλοζωϊκό κόμμα έλαβε 1,4% και μια έδρα.

Κάνοντας κανείς μια σε γενικές γραμμές αναγωγή του πολιτικού στίγματος των πορτογαλικών κομμάτων σε σχέση με τα ελληνικά κόμματα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το PàF αντιστοιχεί στην Νέα Δημοκρατία, το Σοσιαλιστικό Κόμμα αντιστοιχεί στο ΠΑΣΟΚ (με πιο έντονα αντιδεξιά αντανακλαστικά), το Αριστερό Μπλοκ αντιστοιχεί στο Σύριζα και ο Ενιαίος Δημοκρατικός Συνασπισμός βρίσκεται κάπου ανάμεσα στη Λαϊκή Ενότητα και το ΚΚΕ.

Ουσιαστικά, τα ποσοστά που πήραν τα κόμματα στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου μοιάζουν πολύ με τα ποσοστά των εκλογών του 2009 με την κρίσιμη διαφορά ότι το 2009 ο δεξιός συνασπισμός δεν είχε κατέλθει στις εκλογές ενιαίος, αλλά με ξεχωριστά ψηφοδέλτια το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και το Λαϊκό Κόμμα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα είχε έρθει πρώτο.

O ηγέτης του PàF και Πρωθυπουργός Πάσος Κοέλιο ξεκίνησε μετά τις εκλογές συζητήσεις με το Σοσιαλιστικό Κόμμα για τη συγκρότηση κυβερνητικής συνεργασίας, είτε με τη συμμετοχή των Σοσιαλιστών στην Κυβέρνηση, είτε με τη μορφή της παροχής ψήφου ανοχής. Οι συζητήσεις όμως κατέρρευσαν μέσα σε λίγες μέρες καθώς φάνηκε σύντομα ότι οι Σοσιαλιστές δεν επιθυμούσαν “να συμμετάσχουν σε μια Κυβέρνηση της Δεξιάς” αλλά προτιμούσαν να διερευνήσουν τις πιθανότητας μιας Κυβέρνησης συνεργασίας με τα κόμματα της Αριστεράς και την ανατροπή του Πάσος Κοέλιο. Κάτι τέτοιο φάνηκε ότι ήταν επιθυμία και των κομμάτων της Αριστεράς που δήλωσαν άμεσα ότι ήταν διατεθειμένα να στηρίξουν μια Κυβέρνηση με βάση τους Σοσιαλιστές, ώστε να πέσει ο δεξιός συνασπισμός PàF και να επέλθει ένα “τέλος στη λιτότητα”.

Η προοπτική όμως μιας αριστερής Κυβέρνησης, παρότι έχει ενσπείρει ενθουσιασμό στους ψηφοφόρους της Αριστεράς, έχει εν τούτοις δημιουργήσει έντονες αντιδράσεις στο χώρο της δεξιάς αλλά και στον επιχειρηματικό κόσμο, καθώς και το Αριστερό Μπλοκ μεν έχει διακηρυγμένες θέσεις κατά του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά κυρίως επειδή το Κομμουνιστικό Κόμμα είναι ξεκάθαρα αντίθετο με τη συμμετοχή της Πορτογαλίας στην Ευρωζώνη, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Ο εκπρόσωπος μάλιστα του ΚΚ δήλωσε την Παρασκευή ότι η θέση του κόμματος δεν είναι απλά η έξοδος της Πορτογαλίας από την Ευρωζώνη αλλά η πλήρης διάλυση της Ευρωζώνης και η κατάρρευση του ευρώ.

Το διάγγελμα του Προέδρου

Στο Το διάγγελμα του Πορτογάλου Προέδρου ο Καβάκο Σίλβα εξήγησε ότι δίνει την εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης στον Πάσος Κοέλιο, διότι “ιστορικά τα τελευταία 40 χρόνια, η εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης δίδεται στο κόμμα που ήρθε πρώτο στις εκλογές” και θύμησε ότι το ίδιο συνέβη και το 2009 όταν οι Σοσιαλιστές κέρδισαν τις εκλογές αλλά δεν είχαν την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών στο Κοινοβούλιο.

Στη συνέχεια όμως εγκατέλειψε την ουδετερότητα που θα περίμενε κανείς από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και έκανε μια δραματική έκκληση “προς τα κόμματα που έχουν συνυπογράψει και ψηφίσει τη Συνθήκη της Λισαβόνας, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας” να βρουν κοινό τόπο συνεργασίας και πήρε σαφή θέση κατά της συμμετοχής στην Κυβέρνηση “αντιευρωπαϊκών δυνάμεων”, δίνοντας έναν ιδιαίτερα δραματικό τόνο στην αποστροφή του λόγου του.

Έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ευρώ το μέλλον της Πορτογαλίας θα είναι καταστροφικό.

Στα σαράντα χρόνια της Δημοκρατίας ποτέ οι Κυβερνήσεις της Πορτογαλίας δεν στηρίχθηκαν σε αντιευρωπαϊκές δυνάμεις, δυνάμεις που στο εκλογικό τους πρόγραμμα υποστηρίζουν την ακύρωση της Ευρωπαϊκής Συνθήκης της Λισαβόνας, της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ένωσης και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αλλά και τη διάλυση της Νομισματικής Ένωσης και την έξοδο της Πορτογαλίας από την Ευρωζώνη, όπως επίσης και τη διάλυση του ΝΑΤΟ, ενός Οργανισμού που η Πορτογαλία είναι ιδρυτικό μέλος.

Βρισκόμαστε στη χειρότερη στιγμή για μια τόσο ριζική αλλαγή των πυλώνων του δημοκρατικού μας συστήματος, κάτι που δεν ανταποκρίνεται και στη λαϊκή βούληση, όπως αυτή εκφράστηκε από τους Πορτογάλους στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου.

Μετά την εφαρμογή από εμάς ενός απαιτητικού οικονομικού προγράμματος, το οποίο περιελάμβανε βαριές θυσίες για τους Πορτογάλους, είναι το καθήκον μου, στα πλαίσια των εξουσιών που μου παρέχει το Σύνταγμα, να κάνω ό,τι είναι δυνατό ώστε να αποτρέψω τη μετάδοση λανθασμένων μηνυμάτων στους [διεθνείς] οικονομικούς θεσμούς, τους επενδυτές και τις αγορές, κάτι που θα θέσει σε αμφισβήτηση την εμπιστοσύνη και την αξιοπιστία της χώρας προς το εξωτερικό, που κερδήθηκαν με πολύ κόπο.

Έντονες αντιδράσεις

Όπως ήταν φυσικό, το διάγγελμα του Πορτογάλου Προέδρου αλλά και οι πολύ αιχμηρές τοποθετήσεις στο θέμα της συμμετοχής των Κομμουνιστών στην Κυβέρνηση προκάλεσαν τη σφοδρή αντίδραση όλων των αριστερών κομμάτων, μεγάλου μέρους της πορτογαλικής κοινής γνώμης αλλά και αριστερών ηγετών της Ευρώπης και αναλυτών του διεθνούς τύπου, οι οποίοι μίλησαν για “συνταγματικό πραξικόπημα” και ότι ο Καβάκο Σίλβα Eurozone crosses Rubicon as Portugal’s anti-euro Left banned from power. Έντονες ήταν επίσης οι αντιδράσεις στα social media και κυρίως στο Twitter με το hashtag #PortugalCoup.

Τι προβλέπεται από εδώ και πέρα

Με την ανάληψη της εντολής από τον Πρόεδρο ο Πρωθυπουργός Πάσος Κοέλιο είναι υποχρεωμένος να παρουσιάσει στο Κοινοβούλιο τον προϋπολογισμό του 2016 μέχρι το επόμενο Σαββατοκύριακο ή τις αρχές τις επόμενης εβδομάδας το αργότερο και να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης.

Οι πιθανότητες να λάβει την ψήφο εμπιστοσύνης είναι λίγες. Οι συζητήσεις μεταξύ των Σοσιαλιστών, του Αριστερού Μπλοκ και των κομμουνιστών του Ενιαίου Δημοκρατικού Συνασπισμού συνεχίζονται σε καλό κλίμα, αν και δεν έχουν οκοληρωθεί ακόμη.

Ένα πρώτο τεστ όμως που ήταν η εκλογή του Προέδρου της Βουλής έδειξε ότι υπάρχει δυνατότητα συνεργασίας των αριστερών κομμάτων, αφού ο υποψήφιος των Σοσιαλιστών εξελέγη από τον πρώτο γύρο με τις ψήφους και των άλλων αριστερών κομμάτων και μόνο δυο αποχές από το Σοσιαλιστικό Κόμμα.

Αν, όπως δείχνουν όλες οι ενδείξεις, ο Πάσος Κοέλιο καταψηφιστεί, είναι αναγκασμένος να παραιτηθεί και η εντολή θα επιστραφεί πίσω στον Πρόεδρο Καβάκο Σίλβα, ο οποίος θα πρέπει να αναζητήσει κάποια άλλη λύση. Το σοβαρό ερώτημα που προκύπτει πλέον, μετά και το δραματικό διάγγελμα της Πέμπτης, είναι αν θα δώσει ο Πρόεδρος εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης στον σοσιαλιστή ηγέτη Αντόνιο Κόστα σε περίπτωση που οι Σοσιαλιστές ολοκληρώσουν με επιτυχία τις διαπραγματεύσεις τους με το Αριστερό Μπλοκ και τους Κομμουνιστές.

Πολλοί αριστεροί αναλυτές φοβούνται τον κίνδυνο συνταγματικής εκτροπής σε περίπτωση που ο Καβάκο Σίλβα κρατήσει σκληρή στάση κατά των ‘antieuropeístas’ και δεν δώσει την εντολή στον Κόστα.

Μια σωστή και μια λάθος κίνηση από τον Πρόεδρο

O Πρόεδρος έκανε σωστά που έδωσε την εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης στον Πάσος Κοέλιο αλλά ήταν λάθος του να επιτεθεί με τέτοια σφοδρότητα στα κόμματα της Αριστεράς.

Η απόφαση για την εντολή ήταν σωστή διότι το PàF είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Κοινοβούλιο και, κυρίως κατά την άποψή μου, διότι τα κόμματα της Αριστεράς δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο συνεργασίας. Όταν δεν υπάρχει ακόμη επίσημη συμφωνία στα κόμματα της Αριστεράς και η χώρα πρέπει να αποκτήσει Κυβέρνηση, ο Πρόεδρος δεν είχε άλλη επιλογή από το να δώσει την εντολή στον Πάσος Κοέλιο.

Εκεί που έκανε λάθος κατ’ εμέ ο Πρόεδρος είναι ότι, παρόλο που ορθώς κατέστησε σαφές το διακύβευμα για την Πορτογαλία και τους κινδύνους που διατρέχει αν υπάρξει οικονομικός εκτροχιασμός και έξοδος από την Ευρωζώνη, εν τούτοις το έκανε χωρίς να κάνει σαφές ότι το δημοκρατικό πολίτευμα του επιβάλλει να δώσει την εντολή στον Σοσιαλιστή Κόστα, εφ’ όσον καταψηφιστεί η Κυβέρνηση Πάσος Κοέλιο και τα αριστερά κόμματα καταλήξουν σε κυβερνητική συνεργασία.

Υπάρχουν δυστυχώς στιγμές όπου οι δημοκρατικές διαδικασίες ενδέχεται να υπερβαίνουν και τα αντικειμενικά εθνικά συμφέροντα. Τότε το δίλημμα είναι σκληρό, αλλά η απόφαση θα πρέπει να είναι σαφής: Υπέρτατη αξία στην Ευρώπη είναι η Δημοκρατία και αυτό το μήνυμα πρέπει να σταλεί και από την Πορτογαλία.

Όσο και να είναι εξαιρετικά σημαντική η ευρωπαϊκή πορεία της Πορτογαλίας και η παρουσία της στην Ευρωζώνη, εξίσου και περισσότερο σημαντική είναι η διασφάλιση των δημοκρατικών και κοινοβουλευτικών θεσμών και η λαϊκή βούληση. Καμία ευρωπαϊκή πορεία δεν μπορεί να έχει νομιμοποίηση, αν δεν εκπορεύεται και δεν συμβαδίζει με τη λαϊκή βούληση.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει τελεστεί κάποιο “πραξικόπημα” αυτήν τη στιγμή στην Πορτογαλία. Η συνταγματική τάξη επέβαλλε να δοθεί η εντολή στον Πάσος Κοέλιο και ορθώς έγινε έτσι. Το κοινοβούλιο είναι πλέον κυρίαρχο να αποφασίσει αν θα παραμείνει η Δεξιά στην εξουσία, ή όχι. Οι κραυγές λοιπόν που ακούγονται τις τελευταίες ημέρες είναι από υπερβολικές έως και υποβολιμαίες από κύκλους που αποβλέπουν στην απονομιμοποίηση της ευρωπαϊκής ιδέας.

Μετά τη διαφαινόμενη καταψήφιση του Πάσος Κοέλιο, ο Καβάκο Σίλβα θα έχει την κρίσιμη ευθύνη να αναζητήσει την ορθότερη αλλά και δημοκρατικά πρέπουσα λύση για τη χώρα του.

Update 28/10/2015 13:10 — Σχετικά άρθρα

Advertisements
This entry was posted in Πορτογαλία and tagged , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Τι συμβαίνει στην Πορτογαλία

  1. Ο/Η The Market Elf λέει:

    Εξαιρετικο Δυο επιπλεον βασικα σημεία ειναι πως:
    Α. Ο Προεδρος στην Πορτογαλια είναι απευθείας εκλεγμενος απο τον λαο Επομενως οι αποφασεις και πραξεις του εχουν πληρη δημοκρατικη νομιμοποιηση
    Β. Ο Αριστερος Συνασπισμος, που βρισκεται υπο διαπραγματευση ακομη, δεν ειχε αναφερθει καθολου κατα την προεκλογικη περιοδο Αυτο ειναι κατι που ερχεται σε πληρη αντιθεση με τα οσα εχουν καθιερωθει σαν «εθιμικο εκλογικο δικαιο» (με την εννοια των προσδοκιων των ψηφοφορων ωστε να αποφασισουν τι θα ψηφισουν)
    Επομενως ο Προεδρος απλα εκανε αυτο που θεωρει καλυτερο για την χωρα Ως οφειλε και ως εχει δικαιωμα απο τον λαο που τον εξελεξε

  2. Ευχαριστούμε για την αμερόληπτη ενημέρωση.
    Γράφεις:
    «…εξίσου και περισσότερο σημαντική είναι η διασφάλιση των δημοκρατικών και κοινοβουλευτικών θεσμών…»

    Αυτό με τους κοινοβουλευτικούς θεσμούς τι το ήθελες; Ο κοινοβουλευτισμός, ως έχει στις Ευρωπαϊκές χώρες, είναι εναντίον της δημοκρατίας κι ακόμα και της αντιπροσώπευσης.

    Πρώτον, περιορίζει τις επιλογές στα κόμματα και επιβάλει την ψήφο βουλευτών μόνο από ένα κόμμα, καθοριστικά εμποδίζοντας την αντιπροσωπευτικότητα.

    Δεύτερον, στηρίζεται σε εκλογικούς νόμους που επιβάλλουν το σχηματισμό «ισχυρής» κυβέρνησης από μέρος της βουλής, αποτρέποντας μέρος της βουλής από τη διακυβέρνηση, αφού γίνεται, πλέον, μειοψηφία και, ταυτόχρονα, εγκλωβίζει τους βουλευτές στην κυβερνητική πλειοψηφία και τους στόχους που θέτονται στα «υψηλά» κλιμάκια της κυβέρνησης, από ακόμα λιγότερους (κι όχι απαραίτητα εκλεγμένους) αντιπροσώπους.

    Καλό είναι, κάποια στιγμή, η ελληνική κοινωνία να αρχίσει να καταλαβαίνει την τεράστια απόσταση που χωρίζει τη δημοκρατία κι ακόμα και την πραγματική αντιπροσώπευση, από την κοινοβουλευτική κομματοκρατία, που δεν είναι κάτι άλλο από εκλεγόμενη ολιγαρχία. Η κοινωνία των πολιτών δεν έχει θεσμικό ρόλο στη διακυβέρνηση και κανέναν έλεγχο επί των, υποδουλωμένων σε κόμματα «αντιπροσώπων».

    Η παλαιότερη δημοκρατία της Ευρώπης, η Ελβετία, έχει προνοήσει για την popular initiative, που επιτρέπει στους πολίτες να θέσουν οποιοδήποτε θέμα, από αλλαγή του συντάγματος, ψηφισμένων νομοσχεδίων ή προτάσεις για αυτά, σε δημοψήφισμα και δίνει έτσι τον τελευταίο λόγο στους πολίτες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.